ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )
812
مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )
مدح و تمجيد از كتاب نوشته است كه در پشت صفحه اول چاپ دوم بطبع رسيد . سيم مرحوم آقاى گزى كه در ( 1339 ) بيايد ، و كلام او را سابقا از « تذكرة القبور » نقل كرديم . چهارم جناب آقا سيد محمد مهدى كاظمينى كه در ( 1319 ) بيايد ، در جزء اول « احسن الوديعه : 130 » در وصف آن مبالغه فرموده ، چنان كه پس از ذكر نام آن فرمايد : در آن از تاريخ و فقه و لغت و تفسير و حديث و غير آنها از علوم بحث مىشود ، و سزاوار چنان است كه اين كتاب بنور بر خدود حور نوشته شود ؛ بلكه به طلا بر حدقههاى چشم نه بمركب بر كاغذها ، و احدى از جامعين پيش از او چنين چيزى نساختهاند و پس از او نيز مصنفين مبرزين مانند آن را نياوردهاند ، بلكه هركس بعد از او آمده در نقل به آن اعتماد كرده و خود را عيال آن گردانيده ، و همين بس كه معاصرين وى آن را قبول كردهاند ، و برخى از تحصيلنكردهها از روى حسد و عناد و پيروى بعضى مشايخ و أسلاف خود در پارهئى از كتابهايش بر آن عيب گرفته ، و اى كاش كه عبارت آن را مىفهميد و صفحهاى مانند آن مىآورد ، ذلك مبلغهم من العلم ان ربك هو أعلم به من ضل عن سبيله و هو أعلم به من اهتدى ، بلكه برخى از كسانى كه مىخواسته خود را از مؤلفين بشمارد هرچه اعتراض بر آن كرد شهرت و فخر آن زيادتر شد ، و بهر اندازه صفحات كتاب خود را در رد آن سياه كرد بر منزلت و اعتبار آن افزود ، تا آنجا كه در مشرق و مغرب پراكنده شد و اينك كتابخانهئى در آنها نيست كه نسخهاى از آن را دارا نباشد ، و اينها همه از جانب خدا است كه بر ضماير و نيات بندگانش آگاه است ، و او است كه عزيز مىكند هركه را مىخواهد و ذليل مىكند هركه را مىخواهد ، و در دست اوست نيكى و او بر هر چيزى توانا است ، و چون تو معرفت بر مطاوى آن پيدا كردى نگاه خود را در آن جولان بده و آنچه خواهى از آن بهره بردار ؛ از أخبار علماء امت و احاديث شريفه و آثار صالحهء لطيفه و عقايد دينيه و مباحث فقهيه و فتاواى شرعيه و قوانين اصوليه و كليات رجاليه و قواعد نحويه و قصايد شعريه و مقامات نثريه و مطارحات و مناظرات و فكاهات و حكايات و غير اينها از علوم متفرقه ؛ زيراكه در آن است آنچه دل بخواهد و چشم لذت برد ، و زبانها در وصف آن كند است ، انتهى : « روضات الجنات » بعد از اينكه مطرح انظار فضلاء اقطار قرار گرفت ، چندين نفر كتبى مربوط بدان تأليف نمودند بدينترتيب :